کک نفتی (Petroleum Coke) یا پت کک (Pet Coke) یک محصول کربنی جامد است که از فرآیند پالایش نفت خام به دست می‌آید. در واقع، آنچه پس از پالایش نفت و جداسازی سوخت‌های سبک‌تر باقی می‌ماند، کک نفتی است.

در ادامه یک بررسی کوتاه و جامع ارائه می‌شود:

⚫️ کک نفتی چیست؟

کک نفتی محصول نهایی فرآیند کراکینگ حرارتی (Thermal Cracking) در پالایشگاه‌ها است. هنگامی که نفت سنگین در دما و فشار بسیار بالا حرارت می‌بیند، مولکول‌های بزرگ هیدروکربنی آن شکسته شده و سوخت‌های سبک‌تر (مانند بنزین و گازوئیل) جدا می‌شوند و در نهایت یک ماده جامد غنی از کربن باقی می‌ماند که همان کک نفتی است.

🔥 انواع کک نفتی

کک نفتی بر اساس کیفیت و میزان ناخالصی (به ویژه گوگرد و فلزات سنگین) به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

1. کک نفتی سوز (Fuel-Grade Pet Coke):
   • عیار پایین‌تر: درصد گوگرد و فلزات سنگین در آن بالا است.
   • کاربرد اصلی: به عنوان سوخت ارزان‌قیمت در کوره‌های سیمان، نیروگاه‌ها و صنایع انرژی‌بر استفاده می‌شود. به دلیل آلایندگی بسیار بالا، استفاده از آن در بسیاری از کشورها تحت محدودیت‌های شدید زیست‌محیطی قرار دارد.
2. کک نفتی کالسیند (Calcined Pet Coke – CPC):
   • عیار بالاتر: کک خام در کوره‌های مخصوص در دمای حدود 1200 تا 1350 درجه سانتی‌گراد حرارت می‌بیند تا ناخالصی‌های فرار آن حذف و درصد کربن آن افزایش یابد. به این فرآیند «کلسیناسیون» می‌گویند.
   • کاربرد اصلی: ماده اولیه اساسی و حیاتی برای ساخت الکترودهای گرافیتی مورد استفاده در کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) صنعت فولاد و کوره‌های تولید آلیاژهای فرو (مانند فرروسیلیسیم) است. این الکترودها برای انتقال جریان برق به کوره ضروری هستند.

🏭 کاربردهای اصلی

• صنعت فولاد: مهمترین مصرف‌کننده کک کالسیند شده است (برای ساخت الکترود).
• صنعت سیمان: به عنوان سوخت پرانرژی و ارزان در کوره‌های سیمان استفاده می‌شود.
• تولید رنگ و رنگدانه: به عنوان ماده رنگزا در تولید رنگ‌های سیاه.
• تولید آند برای باتری‌ها: در صنایع آلومینیوم و باتری‌سازی.