بیل مکانیکی که در فارسی به آن بکهو لودر (گاهی به اشتباه برای نوع خاصی استفاده میشود)، کمپرسی یا زمینکن نیز میگویند، یکی از اساسیترین و همهکارهترین ماشینآلات سنگین است. این ماشین برای حفاری زمین، تخریب، بلند کردن بار و بارگیری استفاده میشود. مشخصه اصلی آن یک بازوی مفصلی بلند، یک باکت (جام) در انتها و یک کابین چرخان (دوار) است که میتواند ۳۶۰ درجه بچرخد.
اجزای اصلی بیل مکانیکی:
- شاسی تحتانی (Undercarriage): پایه و بخش زیرین ماشین که شامل:
- چرخهای زنجیری (Tracks): برای توزیع وزن و حرکت در زمینهای نرم و ناهموار.
- چرخ لاستیکی (در برخی مدلها): برای حرکت سریعتر در جادههای سخت.
- کابین دوار (Rotating House): بخش فوقانی که شامل موتور، کابین اپراتور و اجزای هیدرولیک است و میتواند به طور کامل و مستقل از شاسی زیرین بچرخد. به این بخش “خانه” (House) نیز میگویند.
- بازوی مفصلی (Boom, Arm, Stick): این مجموعه از چند بخش تشکیل شده:
- بوم (Boom): بازوی اصلی که به کابین متصل است.
- استیک (Stick) یا بازو (Arm): بازوی دوم که به بوم متصل میشود.
- باکت (Bucket) یا جام: ابزار حفاری در انتهای استیک.
- سیستم هیدرولیک (Hydraulic System): قلب تپنده بیل مکانیکی که شامل پمپها، سیلندرها و موتورهای هیدرولیک میشود و نیروی لازم برای حرکت بازوها، چرخش کابین و عمل کردن باکت را فراهم میکند.
- کابین اپراتور (Cab): محل استقرار راننده که مجهز به دستههای کنترلی، صندلی چرخان و نمایشگرهای مختلف است.
انواع بیل مکانیکی (بر اساس اندازه و کاربرد):
- بیل مکانیکی استاندارد (Standard Excavator): پرکاربردترین نوع، با اندازه متوسط تا بزرگ، مناسب برای اکثر پروژههای ساختمانی و عمرانی.
- مینی اکسکاواتور (Mini Excavator): بیلهای کوچک و کموزن (معمولاً زیر ۷ تن) که برای پروژههای کوچک، فضاهای تنگ (مانند حیاط خانهها) و حفاریهای با دقت بالا استفاده میشوند.
- بیل مکانیکی چرخ لاستیکی (Wheeled Excavator): به جای چرخزنجیری، روی چرخهای لاستیکی حرکت میکند. مزیت آن سرعت و تحرک بیشتر در جادههای شهری است، اما پایداری و کشش آن در زمینهای نرم به پای نوع زنجیری نمیرسد.
- بیل مکانیکی غولپیکر (Large Mining Excavator): نمونههای بسیار عظیم used in معادن روباز برای بارگیری مواد معدنی روی دامپ تراکهای بسیار بزرگ.
کاربردهای اصلی بیل مکانیکی:
- حفاری و گودبرداری (حفر فونداسیون، کانال، استخر)
- تخریب ساختمانها
- بارگیری خاک و مصالح روی کامیونها
- جابجایی لولهها و مصالح سنگین
- خاکریزی و compaction (جاکوبی)
- برش درختان و ریشهکنی با attachments مخصوص
- حفاری در معادن
ابزارهای جانبی (Attachments):
یکی از قابلیتهای شگفتانگیز بیل مکانیکی، امکان تعویض باکت با ابزارهای دیگر است که دامنه کاربرد آن را به شدت افزایش میدهد:
- چکش هیدرولیک (Hydraulic Breaker): برای تخریب سنگ و بتن.
- انبر تخریب (Demolition Grapple): برای گرفتن و جدا کردن قطعات.
- ریپر (Ripper): برای شکستن سطوح سخت.
- اره برش (Concrete Cutter): برای برش بتن.
- مگنت (Magnet): برای بلند کردن ضایعات فلزی.
- باکت غربالی (Screening Bucket): برای غربال و جداسازی خاک.
برندهای معروف سازنده بیل مکانیکی:
- Caterpillar (CAT)
- Komatsu
- Volvo CE
- Hitachi
- Kobelco
- Hyundai
- Doosan
- JCB
- Kubota (معروف در زمینه مینی اکسکاواتور)